Begin april 1943.

Werkend voor een Nunspeetse hovenier in een tuin aan de F. A. Molijnlaan zag hij een voor hem bekend ouder echtpaar met een koffertje in de hand richting station lopen. Omdat hij dit joodse echtpaar kende, maakte hij een praatje en vroeg waar de reis naar toe ging. Ze vertelden dat ze een oproep hadden gekregen om zich te melden in Westerbork, maar dat ze met een paar dagen weer thuis zouden zijn. Het bleek naderhand dat ze dit ook echt meenden, want de afwas stond nog op het aanrecht. (1)

Matthijs Canter en zijn vrouw Jenny Löwenstein kwamen nooit meer terug. Ze gingen begin april 1943 naar Westerbork, vertrokken daar op 20 april en overleden op 23 april 1943 in Sobibor.

Matthijs Canter woonde met zijn vrouw en hun zoon Julius sinds 14 april 1921 aan de F.A. Molijnlaan 49 in Nunspeet, op de hoek met het Groenelaantje. (2) Het dorp Nunspeet kende geen Joodse gemeenschap zoals Harderwijk en Elburg. Waarom het gezin in Nunspeet kwam wonen is niet bekend. Matthijs Canter was toen 55 jaar, zijn vrouw Jenny Löwenstein 48 jaar en zoon Julius was 20 jaar. Julius zou op 11 juli 1925 een eigen persoonskaart krijgen met als adres Veldwijk 75 in Ermelo.

In 1929 kreeg Canter te maken met brand. De krant van 19 september 1929 meldde dat brand was uitgebroken in een villa aan de Grooteweg van Joachim van Nootdorp. ‘Het vuur greep zóó hevig om zich heen, dat het aangrenzende perceel van den heer Canter ook vlam vatte en weldra in lichterlaaie stond. De inboedel van den heer J. v. N. was ook prooi der vlammen en verbrandde, terwijl het gedeeltelijk overgebleven ameublement van den heer C. veel heeft geleden door waterschade’.

Het huis droeg inmiddels de naam Pauline zoals uit een advertentie uit 1934 blijkt.

Bij de ingekomen stukken voor de vergadering van de gemeenteraad op 28 juni 1935 zat onder nummer 17 een schrijven van M. Canter te Nunspeet, ‘inzake de ontwerp-verordening houdende bebouwingsvoorschriften voor de F. A. Molijnlaan te Nunspeet’. Canter was niet de enige, want er was ook een bezwaarschrift van de Veluvine-verffabriek. De fabriek had zelfs een telegram gestuurd waarin geprotesteerd werd tegen het feit dat over de indiening van de bebouwingsvoorschriften voor de F.A. Molijnlaan niet te voren overleg gepleegd was en verzocht werd dit agendapunt aan te houden. (3)

F.A. Molijnlaan 49 (75). Situatie 8 oktober 2021. (foto: Dick Baas)

Matthijs Canter was op 5 januari 1866 in Amsterdam geboren als zoon van Salomon Matthijs Canter en Mathilda Jacobs. Hij had een tweelingbroer Eduard, van beroep kantoorbediende en ongehuwd overleden op 17 januari 1937. De oudste broer was Leonard Matthijs (1865-1925), van beroep koopman in diamanten. Van de jongste broer Isidoor, geboren in 1867 is alleen bekend dat hij in 1913 naar Parijs is gegaan.
Matthijs Canter trouwde op 16 mei 1900 in Bielefeld (Duitsland) met Jenny Löwenstein, geboren op 19 augustus 1872 in Bielefeld. Hun zoon Julius werd op 5 april 1901 in Amsterdam geboren.

En in 1943 gaven Canter en zijn vrouw gevolg aan de oproep om zich in Kamp Westerbork te melden. Op 3 mei 1943 kreeg de gemeente Ermelo de mededeling dat zij op 20 april via ‘Lager Westerbork’ waren ‘abgereist’.

Aangifte van het overlijden van Matthijs, Jenny en Julius Canter werd pas officieel gedaan op 13 juni 1947 door Lodewijk Canter ‘oud 31 jaar, ambtenaar, wonende te Amsterdam’. Lodewijk was een zoon van Leonard Matthijs Canter, de oudste broer van Matthijs.